Historia szkoły - Rozdział III

Szczegóły

 

ROZDZIAŁ III. Wiek wczesnoszkolny: 1947-1961

Pierwsza przeprowadzka i reorganizacje

Jedenastolatka -1948-1957

2 marca 1947 roku czteroletnie gimnazjum i dwuletnie liceum połączone zostały w czteroletnie liceum o jednolitym profilu kształcenia.

Już wiosną następnego roku uczniowie i nauczyciele przeprowadzili się do istniejącego do dziś budynku przy ul. Armii Czerwonej 41 (obecnie al. Piłsudskiego 101). Równocześnie z przeprowadzką nastąpiła zmiana nazwy i organizacji szkoły.

Na podstawie instrukcji ministerstwa oświaty połączono istniejącą od 1945 roku Szkołę Podstawową nr 81 z byłym już X Gimnazjum i Liceum w tzw. "jedenastolatkę", czyli 7 klas nauczania podstawowego i 4 klasy nauczania ponadpodstawowego. Od maja 1948 roku nazwa szkoły brzmiała IV Ogólnokształcąca Szkoła Stopnia Podstawowego i Licealnego TPD (Towarzystwa Przyjaciół Dzieci) zaś od 14.IX.1952. IV Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące TPD w Łodzi.

Rok 1948 to także dwie inne ważne zmiany: pierwsza - zaprzestanie kształcenia dorosłych, dla których powołane zostały specjalistyczne placówki, druga -laicyzacja.

Istniejące od 1919 roku Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, połączone w 1949 z Chłopskim Towarzystwem Przyjaciół Dzieci w TPD wśród swych zadań statutowych miało prowadzenie placówek opiekuńczo wychowawczych i szkół. Szkoły TPD zakładane i prowadzone w okresie międzywojennym miały charakter laicki. TPD było gorącym orędownikiem idei wyrównywania szans startu życiowego młodzieży uboższej i pochodzącej ze środowisk "trudnych".

Pod terminem laicyzacja kryje się nie tylko wyprowadzenie ze szkół nauki religii, ale także wiążąca się z postępującą wówczas stalinizacją życia społecznego, ideologizacja edukacji i próba uczynienia z niej narzędzia indoktrynacji politycznej. Jedynym aprobowanym przez władze światopoglądem stał się wówczas materializm dialektyczny i to on wyznaczać miał kształt programów szkolnych. Zjawisko to dotknęło naszą szkołę w stopniu równym z innymi. Jednak postawa kadry pedagogicznej rekrutującej się w głównej mierze z nauczycieli ze stażem jeszcze przedwojennym, powodowała "rozmywanie" impetu indoktrynacji. Starsi i młodsi nauczyciele wiedzieli, że nowe pomysły władzy przychodzą i odchodzą a szkoła musi trwać, uczyć i realizować swe zadania tak jak to było przed rokiem, dekadą, pokoleniem.

Wykorzystywany od 1948 roku budynek, wybudowany i oddany do użytku został jeszcze przed II Wojną Światową w 1934 roku. Mimo to był gmachem przestronnym i jak na swoje czasy dość nowoczesnym. Liczył sobie wówczas 14 lat. Od początku zaprojektowany dla potrzeb edukacji, był przedmiotem dumy władz miasta, "było w nim 20 klas wykładowych, dwie pracownie, sale gimnastyczne, sala gospodarstwa domowego, biblioteka, czytelnia, dwie sale dla przedszkola oraz dom nauczycielski dla pracowników szkoły" - informowała prasa łódzka lat trzydziestych. Uczniowie i nauczyciele wspominając dziś dawną siedzibę szkoły, określają jej położenie zwrotem - "na górce".

Pomimo zmian organizacyjnych i lokalowych ciągłość tradycji zapewniała kadra i uczniowie. Do 1949 roku dyrektorem szkoły był wciąż jej organizator Dionizy Sobociński, natomiast wicedyrektor Eugeniusz Zelenay pełnił swą misję do 1955 roku (inne źródła podają rok 1949). Pierwszy skład rady pedagogicznej liczącej sobie na przełomie 1945/46 roku 20 osób zwiększał się odpowiednio i wynosił w 1952/53 - 25 osób, w 1953/54 -29 osób i 1954/55 – 35 osób.

W latach 1949 - 1952 następują częste zmiany w kierownictwie szkoły Funkcję dyrektora pełnili kolejno: Franciszek Czerwiński, M. Wróblewski i Maksymilian Lang.
Od roku 1952 stanowisko to objął Leon Boniecki
Rada pedagogiczna w roku szkolnym 1952/1953
Imię i nazwisko Przedmiot
L. Boniecki dyrektor szkoły, rysunek,
nauka o konstytucji
E. Zelenay wicedyrektor szkoły, historia
J. Dębski matematyka, astronomia
W. Fijałkowski fizyka, chemia
D. Adamczyk fizyka, chemia
J. Gadomski przysposobienie wojskowe
W. Kaczorowa nauczanie w klasach młodszych
M. Makietowa polski, historia, geografia
S. Nowicka łacina
A. Palmąka historia
U. Sękowska historia
S. Smolska wychowanie fizyczne
G. Smolski śpiew
T. Stasica matematyka
M. Steinmetz biologia
Z. Szczakowski język polski
A. Tomaszewski fizyka
A. Wojniak-Janicka język polski
K. Walczak nauczanie w klasach początkowych
B. Walter język rosyjski
E. Kasińska język polski


Według innych źródeł L. Boniecki kierował szkołą od 1954 r. Co drugi absolwent klasy VII szkoły podstawowej kontynuował naukę w liceum, a warto zaznaczyć, że klasy liceum liczono jako ósmą (1), dziewiątą (2), dziesiątą (3) i jedenastą (4).

Równolegle z pracą dydaktyczną podjęto zadania opiekuńczo wychowawcze polegające na organizowaniu, wspólnie z komitetem rodzicielskim, letniego wypoczynku dzieci i młodzieży. W tej dziedzinie ogromnie aktywny był Eugeniusz Zelenay wicedyrektor szkoły, wieloletni organizator i kierownik kolonii letnich dla młodzieży.

Praca trzydziestoosobowego grona pedagogicznego i młodzieży dała efekty w postaci wielu wyróżnień między innymi w międzyszkolnych zawodach matematycznych i ogólnopolskim konkursie na pomoce naukowe. Jedna z maturzystek z 1954 roku zdobyła indeks na wydziale fizyki kwantowej Uniwersytetu Łomonosowa w Moskwie. Fakt ten wymaga krótkiego komentarza, bo choć nie istniała wówczas możliwość kontynuowania nauki na uczelniach zachodnich ze względu na "żelazną kurtynę", to w niczym nie umniejsza sukcesu absolwentki naszej szkoły - fizyka na moskiewskiej uczelni reprezentowała wówczas najwyższy światowy poziom.

Uczniowie odnosili sukcesy w "Przeglądach Harcerskich", "Żakinadach" i imprezach sportowych, działali w ZMP i ZHP.

Dzięki wysiłkowi rady pedagogicznej i ówczesnych władz poprawiało się wyposażenie szkoły w środki dydaktyczne, a młodzież coraz częściej mogła uczestniczyć w koloniach, obozach, koncertach, przedstawieniach teatralnych. Rozrastał się księgozbiór szkoły, działalność zespołów pozalekcyjnych. Warto dodać, iż to podkreślanie pomocy władz nie było stwierdzeniem pozbawionym podstaw. Jedną z kluczowych wówczas postaci życia politycznego Widzewa i Łodzi była Michalina Tatarkówna - osoba zaangażowana w działania na rzecz oświaty w dzielnicy i mieście. W owym czasie komitet rodzicielski wraz z dyrekcją szkoły wystąpił z inicjatywą długofalowych działań mających na celu podniesienie kultury muzycznej młodzieży. Efektem był zorganizowany udział uczniów i rodziców w koncertach w Filharmonii Łódzkiej, a także koncertach organizowanych w szkole przy współudziale przedsiębiorstwa "Artos".
Pierwszy patron
W 1957 roku zaczynają dzieje się Liceum Ogólnokształcącego oznaczonego numerem XXIII. Reorganizacja systemu oświaty rozdzieliła szkołę podstawową od liceum., wciąż jednak obie placówki koegzystowały w tym samym budynku przy ul. Armii Czerwonej 41. Wraz z nową nazwą liceum zyskało swego pierwszego patrona. Został nim Ludwik Waryński. Jeden z prekursorów polskiego ruchu socjalistycznego, założyciel partii Wielki Proletaryat. Waryński żył i działał krótko. Ten inteligent pochodzenia szlacheckiego dobrowolnie wybrał pracę robotnika w zakładach przemysłowych. Prowadząc działalność konspiracyjną, zdemaskowany przez policję rosyjską, osądzony i osadzony w twierdzy schlisselburskiej zmarł w wieku 33 lat.

Z czasem ukształtowały się w szkole elementy tradycji i obrzędowości związane z osobą i działalnością pierwszego patrona.

Święto Szkoły obchodzono 24 września - w dniu urodzin Waryńskiego. W holu na pierwszym piętrze zorganizowany został "Kącik Patrona", gdzie w 1975 roku umieszczono, namalowany przez Kazimierza Wąsa - nauczyciela wychowania plastycznego, portret rewolucjonisty. Powszechna była wśród uczniów znajomość jego losów jak i utworów literackich inspirowanych jego działalnością, z których najpopularniejszy to "Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego" W. Broniewskiego oraz "Mazur kajdaniarski" autorstwa samego patrona.
Nowa siedziba
W końcu lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku w związku ze zbliżającą się rocznicą Tysiąclecia Państwa Polskiego rozpoczęto, budowę "tysiąca nowych szkół na tysiąclecie państwowości". Wśród nich znaleźć miał się również nowy budynek dla XXIII Liceum Ogólnokształcącego. Kamień węgielny pod przyszłą budowę wmurowano uroczyście 13 grudnia 1958 r.

Znaczna ilość prac wykonana została dzięki społecznej aktywności pracowników pobliskich zakładów przemysłowych - Wifamy, WZPB im. 1 maja, Anilany. Patronat nad budową sprawował Związek Spółdzielczości Spożywców Społem, ponoszący jednocześnie znaczną część kosztów,

Trzy lata budowy zaowocowały niezwykłym i nowoczesnym jak na owe czasy obiektem. Rozległy, niezbyt wysoki budynek nazywany ze względu na zamierzoną koegzystencję kilku placówek, "kombinatem szkolnym", służy naszemu liceum do dziś. Znana wszystkim uczniom i nauczycielom siedziba oddana została uroczyście do użytku 1 września 1961 roku. W latach sześćdziesiątych, obok XXIII Liceum Ogólnokształcącego, korzystały z niej: Zespół Szkół Ekonomicznych i Handlowych, w późniejszym czasie Studium Hotelarskie, Szkoła Podstawowa nr 200, a współcześnie Hufiec ZHP Łódź Widzew oraz Szkoła Policealna Techniki Dentystycznej.

W ceremonii przekazania nowego gmachu uczestniczyły delegacje zakładów pracy, które przyczyniły się do jego powstania, rodzice uczniów liceum i władze dzielnicy. W wyłożonej wówczas księdze pamiątkowej utrwalone są między innymi podpisy (wspomnianej już) Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej , H. Borowiak-Krakowskiej, Edwarda Kaźmierczaka, A. Garlickiego, M. Pokrzepińskiej.

Wkrótce po otwarciu, do szkoły przybywały liczne delegacje, które z zainteresowaniem i podziwem zwiedzały ten "żywy pomnik" powstały dla uczczenia 1000 - letniej historii państwa. W "Kronice Tysiąclatki" znajdują się wpisy gości pochodzących ze Związku Radzieckiego, Wietnamu, Birmy, Ekwadoru, Włoch, Niemiec i wielu innych. XXIII Liceum zaczęło w ten sposób, jeszcze nieśmiało, nawiązywać swe pierwsze międzynarodowe kontakty.

7 września 1961 XXIII Liceum Ogólnokształcące otrzymało ufundowany przez Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Adama Mickiewicza sztandar.

Dotychczasowe oficjalne zapisy relacjonujące oddanie szkoły do użytku, pomijały zdarzenia anegdotyczne. Możemy chyba po upływie wielu lat ujawnić, iż miał wówczas miejsce znamienny dla ówczesnego stylu i tempa budowania wypadek będący dla wszystkich uczestników inauguracji tajemnicą poliszynela. Według relacji Pana Jerzego Sapały (absolwent szkoły z 1962 r.) w przeddzień uroczystości, która odbywała się na zewnętrznym dziedzińcu, miała miejsce mała katastrofa budowlana. Zamykająca wschodnie skrzydło rotunda (zwana potocznie "okrąglakiem") zapadła się wewnątrz ukazując spękane ściany i musiała zostać wyłączana z użytkowania. Dla zamaskowania tego zdarzenia, zasłonięta została 1. września blejtramami i transparentami.

Nową siedzibę szkoły przejmowała jako dyrektor, pełniąca tę funkcję od 1960 roku, Apolonia Zawiła - Łuczak.

Przed oficjalnym zasiedleniem młodzież i nauczyciele mieli już okazję zapoznać się z budynkiem, bowiem przeprowadzka z Armii Czerwonej 41 odbyła się siłami własnymi szkoły. Z końcem minionego roku szkolnego nauczyciele odpowiedzialni za swoje sale lekcyjne organizowali transport i z pomocą uczniów przewozili szafy, ławki, krzesła i pomoce naukowe - słowem całe szkolne wyposażenie oraz ustawiali je w nowym miejscu.

Nowa siedziba miała wiele zalet, z których najważniejsze to przestronność, wygodne ciągi komunikacyjne, niewielka ilość kondygnacji i jasność pomieszczeń. Duża ilość powierzchni przeszklonych zapewnia wystarczającą ilość światła dziennego nawet w sezonie jesienno- zimowym. Szkoła miała do dyspozycji salę gimnastyczną z zapleczem, szatniami i natryskami, dziewiętnaście izb lekcyjnych, w tym specjalnie przystosowane pracownie: chemiczną, fizyczną, przysposobienia obronnego, wychowana technicznego, gabinet lekarski, dentystyczny i świetlicę.

Przy ówcześnie wykorzystywanych technologiach, nie mogło obejść się bez usterek a rozmach budowlany i rozległość budynku stały się z czasem przyczyną wielu trosk administratorów.

Gmach jest atrakcyjnie położony, przy głównej arterii komunikacyjnej dzielnicy, na osi wschód -zachód, wkomponowany od południa w Park Widzewski, posiada zamknięty dziedziniec wewnętrzny i duży dziedziniec zewnętrzny przylegający do ulicy, służący kiedyś za plac zbiórek młodzieży, a obecnie parking.

Uczniowie i nauczyciele nadali z czasem własne nazwy niektórym częściom budynku. Znacznych rozmiarów podcienia początkowo niezamknięte stanowiły przejście pod frontową częścią budynku łączące dziedzińce zewnętrzny i wewnętrzny. Z czasem zostały one zabudowane oszklonymi profilami stalowymi a powstały w ten sposób przedsionek nazywany jest "akwarium", zaś sale lekcyjne znajdujące się nad nim "Kamczatka" - z racji dużej odległości, jaką trzeba przebyć, idąc tam z okolic np. pokoju nauczycielskiego. Oddana w 1961 r. siedziba XXIII Liceum Ogólnokształcącego jest wciąż funkcjonalna i mogłaby, pod warunkiem przeprowadzenia niezbędnych prac konserwacyjnych i modernizacyjnych, dobrze służyć szkole jeszcze przez wiele lat.

   

Filmy  

   
© XXIII Liceum Ogólnokształcące w Łodzi; korzystając z witryny akceptujesz politykę cookies